Omgaan met regels en afspraken

“Ik knijp tijdens de pauzes vaak een oogje toe, want ik heb geen zin in conflicten met de leerlingen. Ook al weet ik dat dit niet zo hoort.”

Lastig gedrag van leerlingen, (online) pesten, gevoel van onveiligheid, gebrekkige motivatie en matige ouderbetrokkenheid komen overal voor.

“Kinderen worden lastiger, en ouders ook”, hoor je. Is dit zo? Steeds meer kinderen hebben gedragsproblemen en vragen dus ook steeds vaker extra aandacht. En dan zitten er nóg 25 andere leerlingen in de klas. Kortom, vanuit de scholen is er een roep om een antwoord hierop. Leerlingen en ouders zijn niet lastiger geworden, wel mondiger en veeleisender, dat maakt het voor het onderwijs lastiger.

Hoe bepaal je met elkaar wat voor school je wilt zijn, hoe je met elkaar omgaat, wat je van elkaar verwacht en hoe je dit met elkaar bespreekt? ‘Met elkaar’, dan bedoelen we het team, de leerlingen én de ouders. Scholen moeten meer dan ooit het gesprek aangaan over sfeer, gedrag en omgangsvormen. Zij moeten antwoord hebben op de veranderingen in het onderwijs en klaar zijn voor het onderwijs van morgen.

Regels en richtlijnen zijn niet genoeg voor een beter onderwijsklimaat. Van docent tot aan directeur: we moeten het ook dóen, met elkaar. Dus: niet zeggen wat je doet, maar doen wat je zegt!

“Bij ons in het team is niet echt sprake van eensgezindheid: mijn collega’s doen maar wat… Er is daardoor best veel onduidelijkheid bij de leerlingen over wat wel en wat niet mag.”

Voor een veilig schoolklimaat heb je een heldere visie op een veilige school nodig. Gedragsregels gelden voor leerlingen, leerkrachten én ouders. Samen zorgen ze voor de realisatie van dit veilige schoolklimaat.

Voor een veilig schoolklimaat zijn de volgende punten van belang:

  • De school heeft waarden, normen en regels voor gewenst en ongewenst gedrag
  • De school houdt in zijn visie rekening met basisbehoeften van jongeren: relaties, autonomie en kennis en kunde. Ze doet dat ook in de vertaling van de visie naar de dagelijkse praktijk
  • De schoolleiding besteedt regelmatig aandacht aan de kwaliteit van het onderwijs en de lessen. Ze neemt zo nodig maatregelen om de kwaliteit te verbeteren
  • Er zijn voldoende goede leraren die hoogwaardig en op prikkelende wijze onderwijs geven. Zij brengen het onderwijs in breder perspectief en op maat van de doelgroep.

Voor een positief pedagogisch klimaat in de klas vertalen docenten de schoolvisie naar de klassensituatie:

  • Duidelijke gedragsregels en grenzen; vaardigheden leren voor gewenst gedrag; belonen van positief gedrag van kinderen – individueel en als groep
  • Met maatwerk inspelen op verschillen tussen kinderen: afstemming van het onderwijs op de uiteenlopende mogelijkheden en behoeften van kinderen
  • Effectieve manieren van lesgeven, zoals: uitleg opdelen in kleine stappen; kinderen vaker laten reageren op vragen; ruimte voor eigen keuzen
  • Aandacht voor de eigen verantwoordelijkheid van kinderen en hun betrokkenheid bij de les.

Bron: Stichting School en Veiligheid

“Het is écht niet zo gek dat leerlingen zich niet aan de regels houden, als overtredingen voor hen zonder gevolgen blijven.”


De leerling


De leraar


De ouder